Dış politikada 2016 nasıl geçti?

AA |  19 Aralık 2016 Pazartesi - 10:48 | Son Güncelleme : 19 12 2016 - 11:09

Türkiye, proaktif dış politikası çerçevesinde komşu ülkelerdeki çatışmalar ve uluslararası güvenlik sorunlarına çözüm bulmak için 2016 yılında yoğun bir diplomasi mesaisi yaptı. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) İslam Zirvesi ve Dünya İnsani Zirvesi gibi birçok zirveye ev sahipliği yapan Türkiye ayrıca insani yardım konularındaki yoğun çabalarından ötürü büyük takdir topladı.


Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında 18 Mart'ta imzalanan mutabakatla 33 nolu faslın açılması, Türkiye'deki Suriyelilere verilecek 3 milyar  avro yardımın kullandırılmasının hızlandırılması ve Türkiye ile Yunanistan  arasında "sığınmacıların geri gönderilmesi ve yeniden yerleştirilmesi" gibi  konular karara bağlandı. Öte yandan, Brüksel'deki zirvede, Ege Denizi'ndeki  ölümlerin önüne geçmek amacıyla uygulanmasına karar verilen "bire bir değişim  formülünün" 4 Nisan'da hayata geçmesi öne çıkan olaylar arasında yer aldı.
 
Yılın ilk yarısında Türkiye, dönem başkanlığını üstlendiği "Adalet ve  Barış İçin Birlik ve Dayanışma" temalı İİT 13. İslam Zirvesi ile tarihte ilk kez  düzenlenen Dünya İnsani Zirvesi’nde 55'e yakın devlet ve hükümet başkanına ev sahipliği yaptı.
 
 2016'nın ilk yarısındaki önemli gelişmeler şöyle:
 
8 Ocak
 
İran'ın Ankara Büyükelçisi, İran resmi makamlarına bağlı bazı basın  organlarında yer alan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Suudi Arabistan  ziyareti ile bu ülkede infaz edilen idam cezaları arasında bağ kurulan yayınlar  nedeniyle Dışişleri Bakanlığına çağrıldı. Büyükelçiye söz konusu yayınlara derhal  son verilmesi isteği iletildi.
 
18 Mart
 
  
Brüksel'de yapılan AB-Türkiye zirvesinde taraflar arasındaki iş  birliğinin güçlendirilmesi ve sığınmacı krizinin çözümü için yürütülen  görüşmelerde anlaşmaya varıldı. Sağlanan mutabakatla üyelik müzakerelerinin  yeniden canlandırılması amacıyla "Mali ve Bütçesel Hükümler" başlıklı 33 nolu  faslın açılması, 20 Mart'tan sonra Türkiye'den Yunan adalarına geçen  sığınmacıların Türkiye'ye geri gönderilmesi ve kabul edilen her bir Suriyeli  sığınmacı için AB'nin Türkiye'den bir Suriyeli sığınmacı alması, AB'nin  Türkiye'deki Suriyeli sığınmacılara yapacağı 3 milyar avroluk yardımın  kullanımının hızlandırılması kararları alındı.
 
  
25   Mart
 
Dışişleri Bakanlığı, Güney Kıbrıs Rum yönetiminin, yeni bir  uluslararası hidrokarbon arama ruhsatı ihalesine çıkmasıyla ilgili olarak,  yabancı şirketlerin Türkiye'nin deniz yetki alanlarında izinsiz hidrokarbon arama  faaliyetlerinde bulunmasına hiçbir şekilde izin verilmeyeceğini, kıta  sahanlığındaki hak ve menfaatleri korumak için gerekli her türlü tedbirin  alınacağını bildirdi.
 
 29 Mart
 
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, resmi Twitter hesabından  yaptığı açıklamada, son dönemde Almanya'da, Avrupalı Türk Demokratlar Birliği  (UETD) şubelerine ve üyelerine karşı yapılan terör saldırılarını kaygıyla takip  ettiklerini belirterek "Alman makamlarından, bu saldırıları aydınlatma ve ayrıca  gereken tedbirleri alma noktasında duyarlılık beklediklerini" ifade etti.
 
4 Nisan
 
Türkiye'nin, insan kaçakçılığı zincirinin kırılması ve yasa dışı  göçün kontrol altına alınması amacıyla AB'ye önerdiği "bire bir değişim formülü"  hayata geçti. Mutabakat, Yunanistan hükümeti tarafından 20 Mart'tan itibaren  boşaltılan Midilli, Sakız, Sisam, İleryoz ve İstanköy adalarına, bu tarihten  sonra geçen tüm düzensiz göçmenlerin Türkiye tarafından geri alınması ve  Türkiye'ye gelen her sığınmacı için, Türkiye'den bir Suriyelinin AB ülkelerine  yerleştirilmesini öngörüyor.
 
14 Nisan
 
 Türkiye’nin dönem başkanlığını üstlendiği İslam İşbirliği Teşkilatı  13. İslam Zirvesi "Adalet ve Barış İçin Birlik ve Dayanışma" temasıyla  İstanbul’da yapıldı. Zirvede üye ülkelerden 21 devlet başkanı, 6 hükümet başkanı,  9 başkan veya başbakan yardımcısı ve 12 bakan ile Kırım Tatarları, Suriye  muhalefeti ve Arakanlı Müslümanlar ağırlandı. Zirvenin son gününde yayımlanan  İstanbul Deklarasyonu'nda DEAŞ, El Kaide, Boko Haram, Eş Şebab ve PKK/PYD/YPG  gibi terör örgütlerinin üye ülkelere yönelttiği tehdide dikkat çekilerek terörle  mücadelede kararlılık mesajı verildi.
 
AB Bakanı ve Başmüzakereci Volkan Bozkır, Avrupa Parlamentosu (AP)  raporunda Türkiye'den Ermeni iddialarını tanıması isteğine atıfta bulunulması  nedeniyle raporu yok hükmünde sayarak AP'ye iade edeceklerini söyledi.
 
11 Mayıs
 
 Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin Dakka Büyükelçisi Devrim Öztürk'ü  Bangladeş Cemaat-i İslami partisi lideri Motiur Rahman Nizami'nin idam edilmesi  üzerine istişare için Ankara'ya çağırdı.
 
 23 Mayıs
 
Türkiye, tarihte ilk kez düzenlenen Dünya İnsani Zirvesi’nde 55  yakın devlet ve hükümet başkanına ev sahipliği yaptı. Zirveye, tüm BM üyesi  ülkelerin yanı sıra insani yardım alanında küresel düzeyde etkin uluslararası  örgütler, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, krizlerden etkilenen toplum  temsilcileri ve özel sektörden olmak üzere 173 ülkeden 10 bin temsilci  katıldı.
 
2 Haziran
 
Almanya’nın Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Robert Dölger, Alman  Federal Meclisinin 1915 olaylarına dair tasarıyı kabulüne ilişkin Türkiye’nin  duyduğu rahatsızlığı iletmek üzere Dışişleri Bakanlığına çağrıldı.
 
25 Haziran
 
Dışişleri Bakanlığı, Papa Franciscus'un 24-26 Haziran'da  Ermenistan'a yaptığı ziyareti sırasında sözde soykırım anıtına gitmesinin, 1915  olaylarına ilişkin talihsiz açıklamalar yapmasının, Ermeni Katolikosuyla  imzalanan Ortak Bildiri’de 1915 olaylarına dair kabul edilemez atıflarda  bulunulması ve dönüş yolunda "yalan ve iftira olduğu kanıtlanmış ifadelerin"  zikredilmesinin, "Papa'nın 1915 olaylarına ilişkin tarihi gerçeklerle ve hukukla  bağdaşmayan Ermeni anlatısına olan koşulsuz bağlılığını bir kez daha  gösterdiğini" vurguladı.
 
 30 Haziran
 
 Naci Koru’dan boşalan Dışişleri Bakan Yardımcılığına Büyükelçi Ahmet  Yıldız atandı.
 
  
Yılın ikinci yarısında FETÖ'ye ilişkin yürütülen soruşturmalar ve  yoğun çalışmalarla Dışişleri Bakanlığında 89 kişinin ilişiği kesilirken, Avrupa  Birliği (AB) Bakanlığı'nda 16 kişi görevden uzaklaştırıldı ve 6 kişinin de  görevine son verildi. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun yoğun diplomasi  mesaisi çerçevesinde, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ve İslam İşbirliği Teşkilatı  (İİT), FETÖ'yü terör örgütü olarak ilan ederken 12 ülkede FETÖ ile bağlantılı 79  kuruluş kapatıldı veya devredildi.
 
Türkiye ile İsrail arasında 2010 yılında yaşanan Mavi Marmara  olaylarının ardından hayatını kaybedenlerin ailelerine İsrail'in tazminat  ödemesini düzenleyen “Türkiye ile İsrail arasında tazminata ilişkin usul  anlaşması” Bakanlar Kurulunca onaylandı. İsrail, 20 milyon dolarlık tazminatı  Türkiye'ye aktardı. İki ülke arasında 6 yıl sonra ilişkilerin normalleşmesiyle  Türkiye ve İsrail karşılıklı olarak büyükelçi atadı.
 
   2016'nın ikinci yarısındaki önemli gelişmeler şöyle:
 
  
 
  
FETÖ'nün darbe girişimi karşısında Dışişleri Bakanı Mevlüt  Çavuşoğlu'nu arayan çok sayıda ülkenin dışişleri bakanları ve uluslararası  örgütlerin yetkilileri, Türkiye'deki demokrasinin devamlılığına ve seçilmiş  hükümete güçlü destek beyanında bulundu.
 
  
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, FETÖ'nün darbe girişiminin ardından  Yunanistan'a kaçan bazı Türk askerlerinin iadesinin istendiğini belirtti.
 
  
 24 Temmuz
 
  
Somali'de FETÖ yapılanmasına bağlı Nile Academy çatısı altındaki üç  okul ve bir hastanenin faaliyetleri Türkiye'nin Mogadişu Büyükelçiliği  koordinasyonluğunda yürütülmeye başlandı.
 
  
 29 Temmuz
 
  
Avrupa Birliği Bakanlığında FETÖ'nün darbe girişimi sonrası yapılan  soruşturmada 16 kişi görevden uzaklaştırıldı, 6 kişinin görevine son verildi.
 
10 Ağustos
 
  
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu: "(Rus uçağının düşürülmesi) Uçak düşürme  hadisesi içinde olan pilotların bazıları gözaltında. Bu paralel çeteye (FETÖ) üye  oldukları için, uçak düşürme hadisesine katıldıkları veya uçağı düşürdükleri için  değil. Tüm boyutlarıyla bunları yargı inceleyecek, değerlendirecek." dedi.
 
  
11 Ağustos
 
  
Filistin Dışişleri Bakanı Riyad Malki, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu  ile bakanlıkta baş başa görüşmelerin ardından düzenlenen ortak basın  toplantısında, "İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesi sayesinde Türkiye,  Filistin halkının çektiği acıların azaltılması konusunda daha aktif bir rol  oynayabilecek, katılımını ve yardımını üst seviyeye çıkarabilecektir." dedi.
 
 İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ile  düzenlenen ortak basın toplantısında, "Türkiye ve Rusya'nın yeni iş birliğinin  başlamasından çok memnunuz. Bu alanda iş birliği yapmaya ve yardım etmeye  hazırız. Bu üç ülkenin, diğer ülkelerle bölgenin barış ve huzura erişmesi ve  aşırıcılıkla savaşması için birlikte çalışması lazım." diye konuştu.
 
  19 Ağustos
 
  
Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu, aralarında Almanya Başbakanı Angela  Merkel, Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras ve  İtalya Başbakanı Matteo Renzi'nin de bulunduğu bazı dünya liderleri ile  uluslararası kuruluşların başkanlarına FETÖ'nün 15 Temmuz'daki darbe girişimini  anlatmak amacıyla mektup yazdı.
 
  
23 Ağustos
 
 Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, FETÖ'nün darbe girişiminin ardından  Bakanlıkta yürütülen soruşturmaya ilişkin, "Bugüne kadar Bakanlığımızda 332  kişiyi ya görevden aldık ya da merkeze çağırdık. Bazılarıyla ilgili soruşturmalar  devam ediyor. Bazı belgeler var, deliller var. O sonuçları elde ettikten sonra  işlemleri yapacağız. Bugüne kadar 89 kişinin ilişiğini kestik." dedi.
 
 25 Ağustos
 
  
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ile  yaptığı telefon görüşmesinde, PYD/YPG güçlerinin Fırat’ın doğusuna çekilmekte  olduğunu kaydetti.
 
9 Eylül
 
İsrail, 31 Mayıs 2010'daki Mavi Marmara olayında yakınlarını  kaybeden ailelere tazminat olarak, Türkiye tarafından açılacak hesaba 20 milyon  dolar ödeme yapması öngören "Türkiye Cumhuriyeti ile İsrail Devleti Arasında  Tazminata İlişkin Usul Anlaşması" Resmi Gazete'de yayımlandı.
 
30 Eylül
 
 Türkiye ve İsrail arasında varılan uzlaşma neticesinde, İsrail'in,  üzerinde mutabık kalınan 20 milyon dolarlık tazminatı Türkiye'ye aktardığı  bildirildi.
 
 4 Ekim
 
 Dışişleri Bakanlığı, Irak Meclisinin TBMM tezkeresinin uzatılmasını  kabul etmediğini bildirmesi ve Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisine nota verilmesi,  (DEAŞ'a karşı gönüllülere askeri eğitim veren) Türk güçlerinin 'işgalci güçler'  olarak nitelenmesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarının  kınanması ve Türkiye ile ticari ve ekonomik ilişkilerin gözden geçirilmesi gibi  Irak hükümetinden bir dizi talepte bulunmasına ilişkin olarak, Cumhurbaşkanı  Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik çirkin ithamlarını kabul edilemez bulduğunu  belirterek "Türkiye, ulusal güvenliğini tehdit eden terör örgütleriyle öz savunma  hakkını kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği mücadelede olduğu gibi, ortak bir  geleceği paylaştığı Irak’ın egemenlik ve toprak bütünlüğünün korunması konusunda  sergilediği ilkeli tutumunda da kararlılığını koruyacaktır." açıklamasında  bulundu.
 
 5 Ekim
 
 Irak’ın Ankara Büyükelçisi Hişam Ali Ekber İbrahim el-Alevi, dün  Irak Meclisinde Türkiye aleyhine alınan karar nedeniyle Dışişleri Bakanlığına  çağrıldı.
 
8 Ekim
 
 Türkiye ile Irak arasında diplomatik, hizmet ve hususi pasaportlar  için vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı.
 
10 Ekim
 
Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu 23. Dünya  Enerji Kongresi vesilesiyle İstanbul'da bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip  Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Mabeyn Köşkü'ndeki görüşmenin  ardından basına açıklama yaptı. Putin, Türkiye'den ihraç edilen ve kısıtlama olan  bazı kalemlerin Rusya'ya tekrar ithalatını açacaklarını açıkladı.
 
13 Ekim
 
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), FETÖ'yü terör örgütü olarak  niteleyerek Türkiye'nin örgütle mücadelesini desteklediğini bildirdi.
 
   
14 Ekim
 
Dışişleri Bakanlığı, ABD Donanmasının Twitter'daki skandal  paylaşımında Amerikalı denizcilerin Türk askerleriyle savaşına ilişkin temsili  bir tablo paylaşmasını protesto etti.
 
19 Ekim
 
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun yoğun girişimiyle İslam  İşbirliği Teşkilatı 43. Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'nda FETÖ terör  örgütü olarak ilan edildi.
 
28 Ekim
 
Dışişleri Bakanlığı Sözcülüğü görevine, Sırbistan’ın başkenti  Belgrad’a büyükelçi olarak atanan sözcü Tanju Bilgiç’in yerine 2015'te Dakka  Büyükelçiliğinden merkeze dönen Büyükelçi Hüseyin Müftüoğlu getirildi. Bilgiç, 7  Kasım'da görevini Müftüoğlu'na devretti.
 
 4 Kasım
 
 AB üyesi bazı ülkelerin Ankara büyükelçileri, ifade vermeye gitmeyen  HDP milletvekillerinin gözaltına alınması ve Diyarbakır'daki terör saldırısını  görüşmek üzere toplandı.
 
AB Bakanı Ömer Çelik, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek  Temsilcisi Federica Mogherini ile yaptığı telefon görüşmesinde karşı tarafa, HDP  milletvekillerinin gözaltına alınmaları ve bazılarının tutuklanmalarına ilişkin  gelişmeler hakkında Türkiye'nin hassasiyetlerini iletti. Çelik, görüşmede, AB'nin  terör örgütü PKK'nın propagandasına alet olmamasını beklediklerini de  vurguladı.
 
10 Kasım
 
AB standartlarına uygun, parmak izinin yonga (çip) içerisinde  saklandığı yeni nesil pasaportlar, Türkiye'nin dış temsilciliklerinde verilmeye  başlandı.
 
12 Kasım
 
Dışişleri Bakanlığı, ABD'de 8 Kasım'da düzenlenen başkanlık  seçimlerinin ardından başlayan protesto gösterileri nedeniyle ülkede bulunan veya  buraya seyahat etmeyi düşünen Türk vatandaşlarına tedbirli olmaları çağrısı  yaptı.
 
16 Kasım
 
İsrail Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Emmanuel Nahson'un dün Eitan  Naeh'ın Ankara'ya büyükelçi atandığını açıklamasının ardından bugün de  Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kemal Ökem'in Tel Aviv'de büyükelçi sıfatıyla  göreve başlayacağını duyurdu. Başbakanlık Dışişleri Danışmanı Kemal Ökem'in  İsrail'e Tel Aviv Büyükelçisi olarak atandığını açıklayan Erdoğan, İsrail'in de  kendi büyükelçisini Ankara'ya atadığını bildirdi.
 
24 Kasım
 
AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik, AP'nin Türkiye kararıyla  ilgili "Kararı yok hükmünde sayıyoruz." dedi.
 
  1 Aralık
 
6 yılın ardından ilişkilerin normalleşmesiyle Türkiye'ye atanan  İsrail'in Ankara Büyükelçisi Eitan Naeh, Ankara'ya geldi.
 
  2 Aralık
 
Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan Milli Savunma Bakanı Panos  Kammenos'un Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yönelik sözlerine ilişkin,  "Milli Savunma Bakanı Kammenos’u bir kez daha, devlet sorumluluğuna ve  ciddiyetine uygun hareket ederek bundan böyle benzer açıklamalar ve eylemlerden  imtina etmeye davet ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
 
7 Aralık
 
Dışişleri Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı Elçi Mekin Mustafa Kemal  Ökem'in Türkiye'nin Tel Aviv Büyükelçisi olarak atanması Resmi Gazete'de  yayımlandı.
 
8 Aralık
 
 Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Suriye'de rejiminin,  sivillerin tahliyesi amacıyla Halep'teki askeri operasyonlarına ara verdiğini  açıkladı.
 
 13 Aralık
 
Dışişleri Bakanlığı, Halep'teki sivillere yönelik saldırılara  ilişkin Esed rejiminin her türlü silahla halkı hedef aldığını ve adeta "toplu  infazlar" gerçekleştirdiğini belirterek temmuzdan bu yana kuşatma ve yoğun  bombardıman altında tutulan Doğu Halep’te, rejim ve destekçileri tarafından  aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu çok sayıda sivilin katledilmesinin  büyük bir dehşetle karşılandığı bildirildi.
 
Halep'in doğusundaki muhalif güçler ile Rusya öncülüğündeki rejim  güçleri arasında ateşkes sağlandı. Ateşkesle ilk etapta kuşatmadaki sivillerin  güvenli şekilde tahliyesi öngörülüyor. Ateşkes ve tahliye mutabakatına Türkiye  arabuluculuk etti.
 
 Halep’in doğusundaki sivilleri güvenli şekilde tahliye edecek  otobüsler bölgeye ulaştı. Ateşkes sağlanmasının ardından sivillerin İdlib'e nakli  için hazırlıklar yapılıyor.
 
14 Aralık
 
  
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Halep'teki ateşkese ilişkin, "Şimdi  görüyoruz ki rejim ve bazı gruplar buna engel olmaya çalışıyor." dedi.
 
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, FETÖ bağlantılı kuruluşlarla ilgili 12  ülkede 79 kuruluşun kapatıldığını veya devredildiğini söyledi.
 
 15 Aralık
 
   
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, yakın tarihin en büyük insanlık dramının  yaşandığı Halep'te ateşkes ve sivillerin tahliyesini sağlama çabaları kapsamında  birçok mevkidaşıyla yoğun telefon diplomasisi yürüttü. Çavuşoğlu, 72 saatte,  İran, ABD, Rusya, Katar ve Suudi Arabistanlı muhataplarıyla yaptığı telefon  görüşmelerinde kesintilere uğrayan süreci yeniden başlatmak için büyük çaba sarf  etti. Ateşkesin uygulanması için devreye Erdoğan ve Putin de girdi.
 
  16 Aralık
 
Çavuşoğlu, Bakanlıkta Halep’teki mevcut duruma ilişkin basını  bilgilendirme toplantısı düzenledi. Çavuşoğlu, Halep'teki sivillerin tahliyesinin  tamamlanmadığını belirterek "Ayrılmak isteyen çok sayıda kişinin bulunduğunu  biliyoruz. Tahliye edilenler sivil." dedi.
 
17 Aralık
 
Suriye'nin doğu Halep bölgesinde rejim yanlısı yabancı teröristlerin  14 sivili öldürdüğü katliam sırasında, İran'ın dış operasyonlarından sorumlu  komutanı Kasım Süleymani'nin bölgede bulunduğu ortaya çıktı.