Anthony Bourdain’in Mutfak Sırları! Bu kitabı okumadan yemek yemeyin!

BURAK KARA / bkara@gazetevatan.com |  05 Ağustos 2018 Pazar - 2:30 | Son Güncelleme : 05 08 2018 - 2:30

Rock’n’roll tadında yazılan ve insana hayata dair birçok şeyi anlatan Anthony Bourdain’in Mutfak Sırları kitabı, ölümünden önce kitaba el yazısıyla yaptığı küçük eklemeleri, yorumları da içeren özel edisyonu Domingo etiketiyle raflardaki yerini aldı.


Aşçı, yazar, yemek programcısı... Ne derseniz deyin, o hepsiydi. Gerçi hiçbir zaman yaptığı yemeklerle anılmadı, ama yemekleri özellikle sokak lezzetlerini onun gibi de anlatan olmadı. Muhtemeldir ki ülkemizde en çok sevilen Amerikalılardan biriydi. 100’den fazla ülkeye gitti, bazen yemek için gittiği ülkelerde çatışmaların ortasında kalıp o gerçekliği ekrana getirdi. “Gidebildiğiniz kadar gidin. Ya okyanusları aşın ya da bir nehri geçin. Ama gidin. Başka birinin hayatını öğrenin ya da hiç olmazsa onun yediği yemekleri yiyin...” diyen 61 yaşındaki Anthony Bourdain 11 sezondur hazırladığı yemek kültür programı Parts Unknown’un çekimleri için bulunduğu Strasbourg’da 8 Haziran’da intihar etti. İki defa Türkiye’ye geldi ilki 2009’da No Reservations’un çekimleri için ve 2015’te Parts Unknown. İkinci gelişinde İstanbul’daki değişimi “İlk geldiğimden çok daha farklı görünüyor, her yer inşaat” yorumuyla ifade etmişti.

"Bourdain kitabında yemek tarifi vermiyor, mekan tanıtmıyor."

Uzun yıllar uyuşturucu bağımlılığıyla yaşayıp savaşan ünlü şefin bir restoranın mutfağında olup biternleri anlattığı ve 1999’da The New Yorker’da yayınlanan makalesi Bunu Okumadan Yemek Yemeyin (Don’t Eat Before Reading This) gastronomi dünyasının kalbinin attığı New York’ta deprem etkisi yarattı. Bourdain’in güçlü kalemi ve hikaye anlatıcılığı, 2000’de yayımlanan Mutfak Sırları/Kitchen Confidential” adlı kitabıyla zirve yaptı. Öyle ki Bourdain kitabında sanılanın aksine yemek tarifi vermiyor mekan tanıtımı yapmıyordu. İyi yemeğin sınıfsal bir ayrıcalık olduğu yıllarda lokantaların kirli yüzünü anlatıyordu. Kitap siz masada oturup yemeğinizi beklerken mutfakta neler döndüğünü, pisliğiyle, küfürüyle, içkisiyle, kavgasıyla, dövüşüyle, sahtekarlıklarıyla, mutfakların sırlarını veriyor. ‘Aşçılık dünyasından mahrem maceralar’ alt başlığıyla yayınlanan ve okumaya doyamadığımız Mutfak Sırları, Anthony Bourdain’in ölümünden önce kitaba el yazısıyla yaptığı küçük eklemeleri, yorumları da içeren özel edisyonuyla ve Dost Körpe çevirisiyle Domingo etiketiyle raflardaki yerini aldı..  Şimdi arkanıza yaslanın ve Bourdain’in sırlarını okumadan yemek yemeyin!

Balıktan uzak durun

Asla ama asla pazartesi günleri balık ısmarlanmaz; hafta sonları balık halleri kapalı olduğu için masaya gelecek balık en az dört günlüktür. Hallerdeki balık da her zaman taze olacak diye bir kural yok. Deniz mahsulü yiyecekseniz salı, çarşamba, perşembe ve cuma günlerini tercih edin.

İyi pişmiş et gerçeği

İyi pişmiş et isteyen müşteri şeflerin kurtarıcısıdır; çünkü çöpü boylamak üzere olan eski ve hatta kokmuş bir eti kakalayacağı birini bulmuş demektir.

Hollandaise sosun günahı

Başka masaların yemediği ekmekler toplanıp diğer müşterilere sunulur, masadaki yarım kalmış tereyağı “hollandaise” sosunda kullanılır. Otuz gram sos ne günahlar gizler!

Brunch düşmanı

Brunch’tan bütün şefler nefret eder ve mutfakta pazar günleri ikinci sınıf personel çalışır. Açık büfeler ve brunch mönüleri şeflerin elde kalmış malzemelerden kurtulmasına yarar. Pazar günleri deniz mahsulleri yenir mi? Bazen... Ama sakın size brunch mönüsünde ‘vinegret soslu deniz mahsulleri salatası’ ya da ‘deniz mahsulleri omleti’ gibi adlar altında bayat yiyecekler kakalamalarına izin vermeyin.

Tabaklardaki parmakizi

Kimsenin yemeğinize dokunmasını istemiyorsanız lokantaya gitmeyin. Masaya gelmeden önce bir tabağa onlarca kişinin eli değiyor, çoğu zaman da eldivensizler.

Aşçılar midyeye özen göstermez

Restoranlarda midye yemem için ya şefi bizzat tanıyor olmalıyım ya da midyeleri nasıl depoladıklarını görmeliyim. Midyelere bayılırım. Ama tecrübelerime dayanarak çoğu aşçının midyelere özen göstermediğini söyleyebilirim. Genellikle bir kovanın dibinde, kendi pisliklerinin içinde bekletilirler.

Sarımsağa saygı...

Kavanozun içinde, sıvıyağda çürümeye terk edilmiş o kusmuğu andıran sarımsak pürelerinden uzak durun. Tazesini soymayacak kadar tembelseniz sarımsak yemeyi hak etmiyorsunuz!

Vejetaryenlik yemeğe hakaret

Ben şahsen dana eti suyu, iç yağ, sosis, sakatat ve hatta pis kokulu peynirsiz hayata hayat demem. Vejetaryenler insan ruhunda düzgün olan her şeyin düşmanıdır; varlıkları, savunduğum her şeye, yemeklerden safi haz alınmasına hakarettir. Vejetaryenliğin sağlıklı olduğunu ısrarla iddia ederler, oysa bütün vejetaryenler rüzgâr esse nezle olan kişilerdir.

İki defa Türkiye’ye geldi Ramazan’da iftar açtı

Programın saha koordinatörlüğünü yapan Esra Yalçınalp, Bourdain’in 2009’daki İstanbul seyahatini Mehmet Tez’e verdiği röportajda şöyle anlatıyor, “Tony, buranın temiz bir yer olmasından çok etkilendi. Bundan programda da bahsediyor biraz. Sanırım İstanbul’un pis bir yer olacağını bekliyordu. Böyle bir önyargısı vardı. Bu kadar eski ve bu kadar kalabalık bir şehrin nasıl olup bu kadar temiz tutulduğuna inanamadı. Ve servisten çok memnun kaldı. Lokantalarda, yemek yediğimiz diğer yerlerde gördüğü servisten çok etkilendi. “Böyle şeyi hiçbir yerde görmedim” dedi. Yemeklere gelince, Tony genellikle çok memnun kaldı.”

2009’un Ramazan ayında yapılan çekimler boyunca Bourdain İstanbul’da hiç zorluk çekmemiş. Hatta iftar bile yapmış. Yalçınalp, Bourdain’in İstanbul iftarını da şöyle anlatıyor, “Tony’ye sahur vakti yenen yemek ilginç geldi. İftar da öyle. Bizi gezdiren taksiciyle beraber iftar açmaları güzeldi. Bu programda zaten karakterlerin yemek uzmanı olması gerekmiyor. Eğlenceli olmaları yetiyor. Hayatında ilk defa ayran içti. Programda “Hayatımda yoğurdun beni bu kadar heyecanlandıracağını hiç düşünmezdim” dedi ve ekledi, “bu da olduysa bu hayatta her şey mümkün”.

2015’te Bourdain ikinci defa Türkiye’ye geldi, İstanbul hakkındaki izlenimlerini ise şöyle aktardı, “Her yer inşaat, şehir çok değişmiş, herkes politize olmuş” O programda yeme-içme yerini politikaya bıraktı ve Tony, programı “Bir daha geldiğimde hava değişmiş olur mu?” diye kapattı...

Hayatın anlamı...

Ben şahsen dana eti suyu, eritilmiş iç yağ, sosis, sakatat, dömi glas sos ve hatta pis kokulu peynirsiz hayata hayat demem. “İşinde iyi olan yükselir, tıpkı sütün kaymağının üste çıkması gibi.

ETİKETLER


YAZARLAR Prof. Dr. Halim Hattat Prof. Dr. Halim Hattat
Penisin de “hisleri” var!
Tülay Gürler Kurtuluş Tülay Gürler Kurtuluş
Bahara merhaba diyen kitaplar
Ahmet Örs Ahmet Örs
Sosu bağlamak gerek…
Türkan Hiçyılmaz Türkan Hiçyılmaz
Çocuğa baskı yapmak okula uyum sürecini uzatır
Dr. Yasemin Arslan Dt. Şule Arslan Dr. Yasemin Arslan Dt. Şule Arslan
Estetik dünyasında son gelişmeler
Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta
Gıda intolerans testlerinin gerçek yüzü
Kürşad Zorlu Kürşad Zorlu
Bozkırda yeşeren başarı öyküsü…
Hasan Genç Hasan Genç
iPhone’larda Home tuşuna güle güle
Bahar Saygılı Bahar Saygılı
Federer’in şifreleri
Lütfü ÖZEL Lütfü ÖZEL
İşte karşınızda Selin Williams
Demet Sarova Demet Sarova
MasterChef’i sakın Ramsay görmesin!
Zeynep Kakınç Zeynep Kakınç
Bayram sofrasında büyük buluşma
Gül Yiğit Gül Yiğit
Mutlu ve başarılı insanların yaşam felsefesi
Güldeniz Ayral Güldeniz Ayral
Yeni jenerasyon modacılarımız
Murat Çelik Murat Çelik
İrlanda’nın ata sporu boks
Ayşe Kucuroğlu Ayşe Kucuroğlu
Ege’nin iki kardeş mutfağı buluştu
Ayşe Brav Ayşe Brav
Kınada şıklık yarışı
Berna Laçin Berna Laçin
Okullar açılırken veli dilekleri
Füsun Saka Füsun Saka
Tenten’den Birkin çantaya; Avrupa’yı Avrupa yapan değerler
Cem Ceminay Cem Ceminay
Çalıntı şarkıyı çalmışlar kopyasını yapmışlar
Teoman Hünal Teoman Hünal
Diyarbakır’ın eşsiz lezzetleri
Süha Derbent Süha Derbent
Yanı başınızdaki cennet Meis Adası
Tülay Gürler Kurtuluş Tülay Gürler Kurtuluş
Okunması gereken dünya klasikleri
Dr.Yasemin Bradley Dr.Yasemin Bradley
Sağlıklı oruç tutmanın yolları
Engin Akın Engin Akın
Korfu Adası'nda dalak dolması
Eylem Kaftan Eylem Kaftan
'Herkesin yarım kalmış hikayesi var'
Damla Doğan Damla Doğan
Aldırdığınız yağdan kök hücre üretiyorlar
Canan Tan Canan Tan
Şiddet mi, cinnet mi?
Güney Öztürk Güney Öztürk
21. yüzyılda ne ile karşı karşıyayız?
Barış Öztürk Barış Öztürk
75 yıllık efsane Jeep