ABD ve İran arasında tehlikeli gerginlik

AA |  07 Kasım 2019 Perşembe - 19:13 | Son Güncelleme : 07 11 2019 - 19:13

İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişine nükleer tesislere girme izni vermemesi, Avrupa Birliği (AB), ABD ve İran arasında gerginliğe neden oldu.


Avusturya'nın başkenti Viyana'da toplanan UAEA Yönetim Kurulu'nda,  İran'ın UAEA müfettişine nükleer tesise girme izini vermemesi ve nükleer  faaliyetlerine ilişkin güvence denetimi anlaşmasına yönelik gelişmeler  tartışıldı.
 
Toplantının ardından AB tarafından yazılı açıklama yapılırken, ABD ve  İran büyükelçileri basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.
 
AB tarafından yapılan açıklamada, İran'ın UAEA ile zamanında ve tam  olarak iş birliği yapması ve ajanstan gelen taleplerin hızlı şekilde  yanıtlanmasının güvence denetimi anlaşmasının uygulanması için önemli olduğuna  işaret edildi.
 
"UAEA müfettişleri görevlerini yapabilmeli"
 
Açıklamada ayrıca nükleer tesise girilmesine izin verilmeyen UAEA  müfettişi konusuna da değinilerek, söz konusu olayın bir daha tekrarlanmaması  için İran'a çağrıda bulunuldu.
 
Müfettişlerin profesyonel ve tarafsız oldukları vurgulanan açıklamada,  doğrulama faaliyetlerinin ön saflarında bulunan müfettişlerin, güvence denetimi  anlaşması doğrultusunda görevlerini tam anlamıyla yapmalarının önemine dikkat  çekildi.
 
Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan nükleer  anlaşmanın AB tarafından desteklendiği ve muhafaza edilmesi için çalışıldığı  vurgulanan açıklamada, İran'ın anlaşmaya tam olarak uyması gerektiği anımsatıldı.
 
ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi Nezdinde Daimi  Temsilcisi Büyükelçi Jackie Wolcott, basına yaptığı açıklamada, Ajansın İran'da  deklare edilmemiş nükleer maddenin bulunduğuna ilişkin bulgular saptadığını  belirterek, İran'ın saptanan unsurların nereden geldiğini ve halihazırda bu  maddelerin nerede olduğuna ilişkin mantıklı bir açıklamasının olmadığını  belirtti.
 
"İran'ın tutumu diğer müfettişleri bir gözdağı"
 
Büyükelçi Wolcott, İran'ın geçen hafta bir Ajans müfettişini  tutukladığı iddiasında bulunarak, müfettişin şu an güvende olduğunu ancak İran'ın  tutumunun diğer müfettişler için bir tür "gözdağı" niteliğinde olduğunu söyledi.
 
ABD'nin UAEA'yı tam anlamıyla desteklediğini kaydeden Wolcott, yönetim  kurulunda ele alınan bugünkü konuların İran'ın güvence denetimi anlaşması ve  Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın uygulanmasına da zarar  verdiğini, bu nedenle İran'ın tam ve acil şekilde iş birliği yapmasından daha  önemli bir şeyin olmadığını ifade etti.
 
"Müfettiş kesinlikle tutuklanmadı"
 
İran'ın BM Viyana Ofisi Daimi Temsilcisi Büyükelçi Kazım Garib Abadi  de bugünkü toplantıda, Ajans müfettişinin İran’da bir tesise alınmaması konusu ve  güvenlik anlaşmasının ele alındığını söyledi.
 
Abadi, geçen hafta İran’ın İsfahan kentindeki Natanz nükleer tesisini  kontrole gelen Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinden birinin tesise  girerken yapılan kontrollerde üzerinde şüpheli bir maddenin tespit edildiğini,  söz konusu gözlemcinin kadın olması nedeniyle kıyafetleri dahil kişisel  eşyalarının kontrol edilmesi için bir kadın güvenlik görevlisinin beklendiği  sırada, müfettişin tuvalete gittiğini, geri döndüğünde kontrol cihazlarının  şüpheli madde uyarısında bulunmadığını anlattı.
 
Bu durum üzerine müfettişin kullandığı tuvalette yapılan kontrollerde  cihazların uyarı verdiğini kaydeden Abadi, UAEA yetkililerinin de eşliğinde söz  konusu müfettiş kadının kaldığı evin arandığını söyledi.
 
Abadi, gelişmeler üzerine İran’ın Ajansla irtibata geçerek, duruma  ilişkin bilgi paylaşımında bulunduğunu ifade ederek, söz konusu müfettişin de  ajansın merkeziyle irtibata geçtiğini, UAEA’nın merkeze çağırdığını, müfettişin  30 Ekim'de Viyana'ya geldiğini aktardı.
 
Müfettişin kesinlikle tutuklanmadığını belirten Abadi, "Atom Enerjisi  Ajansı’na söz konusu kadın müfettişin gözlemci listesinden çıkarılması ve yerine  bir başka müfettişin listeye eklenmesi talebinde bulunduk." dedi.
 
Abadi, müfettiş olayına ilişkin ajansla iş birliği içinde hareket  ettiklerini sözlerine ekledi.