'Sır yaşı' 3 bin... Antik zeytin ağacı tescillendi

AA |  06 Haziran 2020 Cumartesi - 12:10 | Son Güncelleme : 06 06 2020 - 12:10

Ankara Üniversitesi ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi nükleer fizikçilerince Muğla'nın Milas ilçesinde "Ata Ağaç" olarak isimlendirilen bir zeytin ağacının ilk kez "lüminesans" tarihlendirme yöntemi kullanılarak daha önce sır olan yaşının 3 bin olarak hesaplandığı bilimsel çalışma, uluslararası literatüre kazandırılarak bilim dünyasına duyuruldu.


Ankara Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü ve Muğla Sıtkı Koçman  Üniversitesi Fizik Bölümünden araştırmacılar, antik zeytin ağaçlarının yaşının  "Optik Uyarmalı Lüminesans Tekniği" (OSL) kullanılarak artık laboratuvarda  belirlenebileceğinin mümkün olabileceğini ispatladılar.
 
Ankara Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Niyazi  Meriç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, lüminesans teknikler kullanılarak antik  zeytin ağacının yaşının tarihlendirmesinin mümkün olabileceğini gösterdiklerini  bildirdi.
 
Bu tekniğin dünyada ilk defa enstitüleri tarafından uygulandığını ve  araştırma sonucunun uluslararası önemli bir dergi olan "Journal of Quaternary  Science"ta yayınlandığını aktaran Meriç, "Böylece özellikle, dendrokronoloji veya  karbon 14 gibi geleneksel tarihleme yaklaşımlarının mümkün olamadığı durumlar  için alternatif bir yöntem olarak lüminesans tarihlendirme yönteminin uygun bir  yöntem olduğu tespit edilmiş oldu. Ayrıca, bu yöntemle ağaca hiçbir şekilde zarar  vermeden sonuca ulaşmak mümkün." diye konuştu.
 
Tarihlendirme yapmak için ağacın ilk dikildiği zamandaki toprağa  ulaşıp en son ışık gördüğü zamanı hesapladıklarını anlatan Meriç, şu bilgileri  verdi:
 
"Ağacın köklerinden ve geniş gövdesi altından alınan toprak numuneleri  üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda antik zeytin ağacının eski çağlardan beri  bu topraklarda olduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Toprak numunelerin  analizlerinde, ağacın 3 bin yıl önce dikildiğini ortaya çıkaran lüminesans  tekniği, bilimsel dergide yayımlanarak tescillenmiş oldu."
 
AÜ Nükleer Bilimler Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eren Şahiner ise  zeytin ağaçlarının köklerinin yakın çevresinde ve gövde altında bulunan  çökellerin yaşının ağacın yaşının göstergesi olarak kabul edilebileceği varsayımı  üzerine çalışmaya başladıklarını ve araştırmaları sonucunda antik zeytin  ağaçlarının yaşının bu yöntemle analiz edilebileceğini başarı ile gösterdiklerini  ifade etti.
 
"Ağaçların anıtsal nitelik kazanması için çalışmalarımız sürüyor"
 
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İnova  Muğla TTO Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Selçuk Aktürk, Muğla'da antik zeytin  ağaçlarının kökeninin belirlenmesi için çalışma yürüttüklerini söyledi.
 
Aktürk, antik zeytin ağaçlarının anıtsal nitelik kazanması amacıyla  gerçekleştirmeyi planladıkları "Ulu Zeytin Ağaçları Yolu" projesinin bir parçası  olarak ön çalışmalara başladıklarını kaydeden Aktürk, şöyle konuştu:
 
"Antik zeytin ağaçlarının içerisi çoğunlukla boş. Ağacın gövdesinden  örnek alıp gerçek yaşını belirlemek oldukça zordur. Diğer taraftan ağacın gövdesi  boş olmasa bile örneklendirme aşamasında ağaca zarar verme ihtimali söz  konusudur. Bu nedenle anıtsal nitelikteki zeytin ağaçlarının yaşının belirlenmesi  konusunda AÜ Nükleer Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Niyazi Meriç ile  görüşmemize istinaden araştırmalara başlanmış ve bilimsel makalenin yayımlanması  ile ilk somut sonuca ulaşılmıştır. Makaleye konu olan antik zeytin ağacı Milas  ilçesindedir. 'Ata ağaç' diye adlandırdığımız ağacın toprak yüzeyindeki çapı  yaklaşık 4 metre."
 
Milas ilçesinde koordinatları belirli, yaşları 3000-3500 olarak tahmin  edilen 80 ila 120 antik zeytin ağacı bulunduğunu vurgulayan Aktürk, bu ağaçların  yaşlarının belirlenerek anıtsal nitelik kazanmaları için çalışmaların devam  edeceğini dile getirdi.
 
Aktürk, Girit Adasında bulunan ve yaşı 3000-3500 olarak tahmin edilen,  üzerinde bilimsel çalışmayı 
yaptıkları "Ata Ağaç" ile yaklaşık benzer boyutlarda  olan tek bir zeytin ağacını her yıl on binlerce insanın ziyaret ettiğini ifade  etti.
Türkiye'de henüz bu ağaçların değerinin yeterince anlaşılamadığına  işaret eden Aktürk, "Muğla'da gerçekleştirilmesi planlanan 'Ulu Zeytin Ağaçları  Yolu' projesi ile bu tür ağaçların anıtsal nitelik kazanması ve değerlerin daha  görünür kılınması yönündeki çalışmalarımız devam edecektir." dedi.